Downloads
Contact
photo:Perscommunicatie
Voeg mij toe op LinkedIn
Perscommunicatie
Universiteit Utrecht
(030) 253 9300
Deel deze release
Deel op: Twitter
Deel op: Facebook
Deel op: LinkedIn
Laatste nieuws
Utrecht,
11
januari
2017

Onderzoek naar motieven melders

Meldingen bij inspectiediensten vaak door ontevreden klanten en concurrenten

Samenvatting

Wat beweegt ondernemers om een overtreding van een andere ondernemer te melden bij een inspectiedienst? Hoe belangrijk zijn deze ‘klikkers’ voor inspectiediensten en hoe kan deze groep melders meer worden gestimuleerd om meldingen door te geven? Deze vragen staat centraal in het onderzoek ‘Horen, zien en spreken’ van Judith van Erp en Kim Loyens van de Universiteit Utrecht.

helpdesk2.jpg

Het antwoord: inspectiediensten hebben veel baat bij melders die vanuit een professionele relatie en rechtvaardigheidsgevoel een melding doen over een andere onderneming. En het motief van deze groep melders is vaak dat ze financieel schade lijden door overtredende concurrenten of dat ze willen dat inspecties een eerlijk speelveld hanteren.

Meldingen van overtredingen die binnen ondernemingen worden gemaakt, kunnen een belangrijke rol spelen bij de opsporing van organisatiecriminaliteit. Er is regelmatig onderzoek gedaan naar klokkenluiders: insiders in organisaties die van binnenuit op de hoogte zijn van, of zelfs deelnemen aan overtredingen.

Naar externe melders, omstanders zoals klanten, concurrenten, leveranciers of omwonenden van ondernemingen, is veel minder wetenschappelijk onderzoek gedaan. Uit het Utrechtse onderzoek blijkt dat concurrentievervalsing voor deze groep melders een belangrijke motivatie is om over een andere onderneming te melden en dat de rechtvaardigheidsgevoelens van de melders eerder betrekking hebben op eerlijke concurrentie dan op onveiligheid of gezondheidsrisico’s.

Terugkoppeling belangrijk voor rechtvaardigheidsgevoel
De Utrechtse onderzoekers verkenden alle meldpunten waar ondernemers terecht kunnen voor het melden van misstanden en concentreerden zich vervolgens op drie publieke toezichthouders: de Inspectie Leefomgeving en Transport, de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.

De onderzoekers concluderen dat de afhandeling van de meldingen verbeterd kan en moet worden. Veel toezichthouders zijn al bezig hun meldpunten toegankelijker en gebruiksvriendelijker te maken, bijvoorbeeld door digitale meldpunten en apps. Vooral een goede terugkoppeling over de resultaten van de melding versterkt het gevoel van rechtvaardigheid bij de melders en het gevoel dat handhaving problemen oplost. Daardoor overwegen ze eerder in de toekomst weer een melding te maken. 

Aanbevelingen
De onderzoekers doen ook concrete aanbevelingen voor inspecties:

  • Inspectiediensten moeten meer aandacht hebben voor meldingen die voortkomen uit oneerlijke concurrentie
  • Beweegreden voor melding mag niet van invloed zijn op in behandeling nemen melding: meldingen uit eigenbelang zijn niet minder terecht dan uit algemeen belang
  • Inspecties moeten de mogelijkheid inbouwen voor advies/consultatie van de toezichthouders: soms is er behoefte aan vertrouwelijk vooroverleg
  • Terugkoppeling geven aan melders is een stimulans voor nieuwe meldingen
  • Inspecties zouden meer gebruik moeten maken van brancheorganisaties voor detecteren, stimuleren en bundelen van meldingen

Meer informatie
Download onderzoek: Horen, zien en spreken (pdf)In druk verschenen bij Boom Criminologie.

In onderstaande video ziet u Judith van Erp en professionals uit de praktijk aan het woord over het onderzoek.